Działając na podstawie art. 21 ust. 9–13 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, składam interpelację dotyczącą możliwości wprowadzenia od 1 stycznia 2027 roku bezpłatnych przejazdów pasażerskich na wszystkich pięciu liniach komunikacyjnych o charakterze użyteczności publicznej, których organizatorem jest Powiat Gołdapski. Jednocześnie zwracam się o przeprowadzenie szczegółowej analizy obecnych rozkładów jazdy oraz ich dostosowanie do rzeczywistych potrzeb mieszkańców, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości codziennych dojazdów do pracy i powrotów po jej zakończeniu, a także dojazdów do placówek ochrony zdrowia, urzędów, szkół i innych instytucji.

‌UZASADNIENIE

Zapewnienie mieszkańcom dostępu do sprawnej, regularnej i przystępnej komunikacji publicznej stanowi jedno z istotnych zadań samorządu powiatowego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o samorządzie powiatowym do zadań publicznych powiatu o charakterze ponadgminnym należy między innymi transport zbiorowy. Powiat Gołdapski organizuje obecnie przewozy pasażerskie na pięciu liniach komunikacyjnych o charakterze użyteczności publicznej. Utrzymywanie tych połączeń jest istotne dla mieszkańców miejscowości wiejskich, którzy niejednokrotnie mają ograniczone możliwości przemieszczania się bez własnego samochodu.

Należy jednak podkreślić, że samo funkcjonowanie linii autobusowych nie oznacza jeszcze, że komunikacja publiczna odpowiada rzeczywistym potrzebom mieszkańców. Podstawowym kryterium oceny przydatności transportu publicznego powinna być możliwość korzystania z niego w codziennym życiu. W szczególności komunikacja powiatowa powinna umożliwiać:

1. Dojazd do miejsca pracy przed godziną 6:00, 7:00 lub 8:00.

2. Powrót do miejsca zamieszkania po zakończeniu pracy o godzinie 14:00, 15:00 lub 16:00.

3. W miarę możliwości korzystanie z transportu przez osoby zatrudnione w systemie zmianowym.

4. Dojazd do placówek ochrony zdrowia i powrót po zakończeniu wizyty.

5. Załatwienie spraw urzędowych bez konieczności wielogodzinnego oczekiwania na autobus powrotny.

6. Dojazd do szkół i innych placówek edukacyjnych.

7. Korzystanie z usług handlowych i społecznych.

W mojej ocenie konieczna jest kompleksowa weryfikacja rozkładów jazdy wszystkich pięciu linii komunikacyjnych, tak aby mieszkańcy mogli rzeczywiście korzystać z nich jako alternatywy dla transportu indywidualnego.

Wskazuję, że rozwiązania polegające na organizowaniu bezpłatnej komunikacji autobusowej o charakterze powiatowym funkcjonują już w Polsce. Przykładem jest Powiat Legionowski w województwie mazowieckim, który w 2026 roku organizuje sześć bezpłatnych linii autobusowych oznaczonych numerami 7P, 8P, 9P, 10P, 11P i 12P. Przewozy te są finansowane ze środków publicznych, w tym przy wykorzystaniu dofinansowania z Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Przykład ten wskazuje, że możliwe jest zorganizowanie powiatowej komunikacji autobusowej w sposób zapewniający pasażerom bezpłatne przejazdy. Co istotne, Powiat Legionowski dokonuje również zmian rozkładów jazdy, uwzględniając potrzeby mieszkańców.

W mojej ocenie doświadczenia tego samorządu powinny zostać poddane analizie przez Zarząd Powiatu w Gołdapi. Nie znajduję przy tym uzasadnienia dla rezygnacji z rozważenia podobnego rozwiązania w Powiecie Gołdapskim bez uprzedniego przeprowadzenia szczegółowej analizy prawnej, ekonomicznej i organizacyjnej.

Różnice pomiędzy powiatami, w tym dotyczące liczby mieszkańców, długości tras i sytuacji budżetowej, powinny zostać uwzględnione w analizie, nie zaś stanowić podstawę do automatycznego odrzucenia inicjatywy.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o samorządzie powiatowym organizacja transportu zbiorowego należy do zadań publicznych powiatu. Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym określa zasady organizacji i finansowania przewozów o charakterze użyteczności publicznej.

Na podstawie art. 50 ust. 1 tej ustawy finansowanie przewozów może następować między innymi poprzez pobieranie opłat od pasażerów, przekazywanie operatorowi rekompensaty oraz inne przewidziane prawem mechanizmy finansowania. Z kolei art. 50a ust. 2 ustawy przyznaje radzie powiatu kompetencję do ustalania cen za usługi przewozowe w powiatowych przewozach pasażerskich o charakterze użyteczności publicznej. Przepisy te pozwalają rozważyć przyjęcie modelu bezpłatnych przejazdów, z uwzględnieniem obowiązujących umów i zasad finansowania. Należy również uwzględnić przepisy ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Fundusz ten umożliwia dofinansowanie deficytu przewozowego, przy zachowaniu określonych ustawowo warunków. Wprowadzenie bezpłatnych przejazdów nie musi automatycznie oznaczać utraty możliwości korzystania z dofinansowania. Konieczne jest jednak ustalenie zasad obliczania deficytu przewozowego, sposobu rekompensowania kosztów operatorowi oraz zgodności proponowanych zmian z obowiązującymi umowami.

W związku z powyższym uważam za zasadne przeprowadzenie analizy prawnej możliwości wprowadzenia bezpłatnych przejazdów od 1 stycznia 2027 roku.

Drugim, równie istotnym zagadnieniem jest dostosowanie rozkładów jazdy do rzeczywistych potrzeb mieszkańców. W mojej ocenie obecny system komunikacji wymaga przeprowadzenia szczegółowego audytu. Należy ustalić, czy godziny kursowania autobusów umożliwiają mieszkańcom codzienne dojazdy do pracy, szkół, urzędów i placówek ochrony zdrowia. Szczególnie istotne jest zapewnienie połączeń w

godzinach porannych i popołudniowych. Komunikacja publiczna nie spełnia w pełni swojej funkcji, jeżeli pasażer może dojechać do Gołdapi dopiero po rozpoczęciu pracy albo nie ma możliwości powrotu do domu po zakończeniu dnia pracy.

Zasadnym jest zatem ustalenie, czy istniejące kursy można przesunąć na godziny bardziej odpowiadające potrzebom mieszkańców bez konieczności zwiększania liczby wozokilometrów. W przypadku stwierdzenia niewystarczającej liczby połączeń należy również przeanalizować możliwość uruchomienia dodatkowych kursów. W szczególności postuluję uwzględnienie godzin rozpoczęcia i zakończenia pracy w największych zakładach pracy na terenie powiatu, godzin funkcjonowania urzędów oraz placówek ochrony zdrowia. Proponuję również przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami miejscowości obsługiwanych przez wszystkie pięć linii.

W związku z przedstawionymi okolicznościami, zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Zarząd Powiatu w Gołdapi rozważy wprowadzenie od 1 stycznia 2027 roku bezpłatnych przejazdów pasażerskich na wszystkich pięciu liniach komunikacyjnych o charakterze użyteczności publicznej, których organizatorem jest Powiat Gołdapski?

2. Czy Zarząd Powiatu przeprowadzi analizę prawną możliwości wprowadzenia bezpłatnych przejazdów z uwzględnieniem ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, ustawy o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych oraz obowiązujących umów z operatorem?

3. Czy Zarząd Powiatu zapozna się z rozwiązaniami stosowanymi przez Powiat Legionowski, w którym funkcjonuje sześć bezpłatnych linii autobusowych, i rozważy zastosowanie podobnego modelu w Powiecie Gołdapskim?

4. Jaką kwotę dofinansowania z Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych przyznano Powiatowi Gołdapskiemu na 2026 rok?

5. Jakie były wpływy ze sprzedaży biletów na poszczególnych pięciu liniach w okresie od 1 stycznia do 30 września 2026 roku?

6. Ilu pasażerów skorzystało z poszczególnych linii w tym okresie, według danych pozostających w dyspozycji organizatora lub operatora?

7. Jaki byłby szacunkowy dodatkowy koszt dla budżetu Powiatu Gołdapskiego w przypadku wprowadzenia od 1 stycznia 2027 roku bezpłatnych przejazdów dla wszystkich pasażerów?

8. Czy wprowadzenie bezpłatnych przejazdów pozwoliłoby zachować dofinansowanie z Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych na zasadach obowiązujących w 2027 roku? Jeżeli nie, proszę o wskazanie konkretnych przepisów lub postanowień umownych stanowiących przeszkodę.

9. Czy Zarząd Powiatu planuje przeprowadzenie kompleksowej weryfikacji rozkładów jazdy wszystkich pięciu linii komunikacyjnych pod kątem możliwości dojazdów mieszkańców do pracy i powrotów po jej zakończeniu?

10. Czy przeprowadzono dotychczas analizę potrzeb komunikacyjnych mieszkańców, w szczególności osób pracujących, uczniów, seniorów oraz osób korzystających z usług medycznych?

11. Czy istnieje możliwość zmiany godzin kursowania autobusów bez zwiększania łącznej liczby wozokilometrów, tak aby zapewnić bardziej dogodne połączenia poranne i popołudniowe?

12. Czy Zarząd Powiatu rozważy uruchomienie dodatkowych kursów umożliwiających dojazdy do Gołdapi przed godziną 6:00, 7:00 i 8:00 oraz powroty po godzinie 14:00, 15:00 i 16:00?

13. Czy możliwe jest przeprowadzenie konsultacji społecznych dotyczących godzin kursowania autobusów z mieszkańcami wszystkich miejscowości obsługiwanych przez komunikację powiatową?

14. Jeżeli Zarząd Powiatu nie przewiduje wprowadzenia bezpłatnych przejazdów od 1 stycznia 2027 roku, jakie konkretne przeszkody prawne, finansowe lub organizacyjne uniemożliwiają realizację tego rozwiązania? Proszę o ich szczegółowe wskazanie wraz z odpowiednimi wyliczeniami.

15. Czy Zarząd Powiatu jest gotowy przedstawić Radzie Powiatu w Gołdapi kompleksową analizę możliwości wprowadzenia bezpłatnej komunikacji powiatowej, obejmującą skutki finansowe, organizacyjne i społeczne?

16. Czy Zarząd Powiatu rozważy przygotowanie i przedstawienie Radzie Powiatu projektu uchwały niezbędnej do wprowadzenia bezpłatnych przejazdów od 1 stycznia 2027 roku, jeżeli analiza prawna potwierdzi możliwość wdrożenia tego rozwiązania?

Uważam, że wprowadzenie bezpłatnych przejazdów pasażerskich na pięciu liniach komunikacyjnych o charakterze użyteczności publicznej organizowanych przez Powiat Gołdapski może stanowić istotny krok w kierunku przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu mieszkańców. Jednocześnie podkreślam, że zniesienie opłat za przejazdy powinno być połączone z kompleksową zmianą podejścia do organizacji transportu publicznego. Nie wystarczy bowiem zapewnić mieszkańcom bezpłatnych autobusów, jeżeli godziny ich kursowania nie będą odpowiadały rzeczywistym potrzebom pasażerów. Celem powinno być stworzenie systemu komunikacji powiatowej, który umożliwi mieszkańcom codzienne dojazdy do pracy, powroty do miejsc zamieszkania oraz załatwianie podstawowych spraw życiowych. Przykład Powiatu Legionowskiego wskazuje, że bezpłatna komunikacja autobusowa organizowana przez samorząd powiatowy jest rozwiązaniem możliwym do zastosowania w praktyce. W mojej ocenie mieszkańcy Powiatu Gołdapskiego zasługują na rzetelne rozpatrzenie podobnej inicjatywy.

Zwracam się zatem o przeprowadzenie szczegółowej analizy prawnej, finansowej i organizacyjnej oraz przedstawienie stanowiska Zarządu Powiatu w Gołdapi w sprawie możliwości wprowadzenia bezpłatnych przejazdów od 1 stycznia 2027 roku. Jednocześnie oczekuję przedstawienia propozycji dostosowania rozkładów jazdy do potrzeb mieszkańców, w szczególności osób dojeżdżających do pracy.

 

Proszę o udzielenie pisemnej odpowiedzi na wszystkie pytania zawarte w niniejszej interpelacji, z przedstawieniem danych liczbowych, podstaw prawnych oraz uzasadnienia zajętego stanowiska.

 

Paweł CZYŻ RADNY RADY POWIATU W GOŁDAPI